Watervasten 5 dagen: wat gebeurt er en wat is het verschil met 5 Day Fast?

Vijf dagen watervasten kan de weegschaal snel laten dalen. Maar dat eerste resultaat kan misleidend zijn: een deel van de gewichtsafname komt door veranderingen in glycogeen, water en darminhoud, niet alleen door vetverlies. In dit artikel lees je wat er tijdens 5 dagen watervasten gebeurt, welke risico’s erbij horen en waarin deze aanpak verschilt van een gestructureerd fasting mimicking programma zoals 5 Day Fast.

Wat is watervasten?

Bij strikt watervasten eet je tijdelijk niets en drink je alleen water. Je krijgt geen calorieën of macronutriënten binnen.

Dat is anders dan intermittent fasting, waarbij je nog steeds eet binnen een specifiek eetvenster. Het verschilt ook van een fasting mimicking diet: daarbij blijf je eten volgens een energiebeperkt menu met specifieke hoeveelheden vetten, koolhydraten en eiwitten.

Watervasten kan onderdeel zijn van een medisch begeleid protocol. Of er afspraken zijn over voorbereiding, monitoring en voedselherintroductie, hangt af van het gevolgde protocol.

Watervasten kan fysiek en mentaal zwaar zijn, zeker wanneer het meerdere dagen duurt. Daarom is het belangrijk om vooraf te beoordelen of deze aanpak bij je situatie past.

Wat gebeurt er tijdens 5 dagen watervasten?

Tijdens meerdaags vasten verandert de verhouding tussen de brandstoffen die je lichaam gebruikt.

In het begin gebruikt het onder meer beschikbare glucose en opgeslagen glycogeen. Glycogeen is de opgeslagen vorm van koolhydraten en bevindt zich vooral in de spieren en lever.

Glycogeen wordt samen met water opgeslagen. Onderzoek bij mensen heeft geschat dat elke gram glycogeen met ongeveer 3 tot 4 gram water kan worden opgeslagen (1).

Wanneer de glycogeenvoorraden afnemen, verandert ook de hoeveelheid water die daarmee samenhangt. Dat helpt verklaren waarom het lichaamsgewicht in de eerste fase van vasten snel kan dalen. Een deel van die daling is dus vochtverlies, geen vetverlies.

Naarmate minder koolhydraten beschikbaar zijn, gebruikt het lichaam meer vet als energiebron. De lever produceert ook ketonen. Die dienen als alternatieve energiebron voor onder andere de hersenen en worden belangrijker wanneer minder glucose beschikbaar is.

Bij langer vasten wordt ketose doorgaans duidelijker na enkele dagen. In een studie naar vijf dagen watervasten waren de ketonen bijvoorbeeld duidelijk verhoogd op dag drie en dag vijf (2). Het verloop verschilt per persoon en hangt onder meer af van de uitgangssituatie en het activiteitsniveau.

Een hogere ketonenwaarde betekent op zichzelf niet dat een aanpak beter of geschikter is.

Tijdens meerdaags watervasten kunnen klachten optreden, zoals honger, zwakte, duizeligheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, verstoorde slaap of het koud hebben. Ook de periode na het vasten verdient aandacht: hoe je weer begint met eten, hoort bij de voorbereiding.

Hoeveel gewicht verlies je met watervasten?

Er is geen vast aantal kilo’s dat iedereen tijdens vijf dagen watervasten verliest. Bovendien betekent gewichtsverlies niet automatisch dat je evenveel lichaamsvet bent kwijtgeraakt.

Een daling op de weegschaal kan verschillende oorzaken hebben:

• lagere glycogeenvoorraden

• minder water opgeslagen met glycogeen

• minder inhoud in het spijsverteringsstelsel

• verlies van vetmassa

• veranderingen in andere bestanddelen van de vetvrije massa

Daardoor kun je uit het getal op de weegschaal niet precies afleiden hoeveel vet je hebt verloren.

Een deel van het gewicht kan terugkomen wanneer je weer normaal eet, doordat glycogeen- en watervoorraden worden aangevuld. Dat betekent niet automatisch dat je in korte tijd weer vet hebt opgebouwd.

Wat betekent dit voor afvallen?

Voor gewichtsverlies is niet alleen de verandering tijdens het vasten relevant, maar ook wat er daarna gebeurt.

De uitkomst hangt onder meer af van je lichaamssamenstelling, energieverbruik, de duur van de vastenperiode en je voedingspatroon na afloop. Een tijdelijke daling op de weegschaal zegt daarom weinig over het behoud van het resultaat op langere termijn.

Voor gewichtsverlies kan een meer geleidelijke aanpak met een matig energietekort, voldoende eiwitten en beweging een alternatief zijn. Krachttraining kan daarbij helpen om spiermassa te behouden.

Watervasten op zichzelf biedt geen plan voor beweging of voeding na afloop; zulke afspraken kunnen wel onderdeel zijn van een begeleid protocol. Het moet niet zomaar worden gebruikt als herhaalde snelle oplossing voor gewichtsverlies.

Is 5 dagen watervasten veilig?

Vijf dagen zonder voeding is een ingrijpende verandering. Of dit verantwoord is, hangt onder meer af van je gezondheid, medicijngebruik en de begeleiding.

Begin niet op eigen initiatief aan meerdaags watervasten wanneer je:

• medicatie gebruikt of een medische aandoening hebt, waaronder diabetes

• zwanger bent of borstvoeding geeft

• jonger bent dan 18 jaar

• ondergewicht hebt

• een eetstoornis hebt of hebt gehad

Deze voorbeelden vormen geen volledige lijst. Bespreek vooraf met een arts of meerdaags vasten in jouw situatie passend is.

Een strikte vastenperiode kan ook invloed hebben op je relatie met eten. Vooral wanneer je al moeite hebt met restrictie, eetbuien, schuldgevoel rond eten of je lichaamsbeeld, is extra voorzichtigheid belangrijk.

Tijdens meerdaags vasten kan het lichaam ook lichaamseiwitten afbreken voor de energievoorziening en glucoseproductie. Een gemeten afname van vetvrije massa bestaat echter niet uitsluitend uit spierweefsel: ook veranderingen in vocht en glycogeen spelen een rol.

Wanneer moet je stoppen?

Stop met vasten en neem direct contact op met een arts bij ernstige duizeligheid, verwarring, flauwvallen of hartkloppingen met een ernstig onwel gevoel. Bel 112 bij bewusteloosheid, pijn op de borst of ernstige benauwdheid.

Watervasten is geen vervanging voor medische zorg. Het moet ook niet worden voorgesteld als een bewezen manier om het lichaam te detoxen, ziektes te genezen of vetverlies te garanderen.

Wat is het verschil tussen watervasten en 5 Day Fast?

Het grootste verschil is eenvoudig: bij strikt watervasten eet je niets. Bij 5 Day Fast blijf je eten volgens een gestructureerd fasting mimicking menu.

Watervasten

Bij watervasten drink je alleen water en krijg je geen voeding binnen.

Watervasten kan onderdeel zijn van een begeleid protocol met afspraken over voorbereiding, monitoring en voedselherintroductie. Zonder zulke afspraken moet je zelf bepalen wat je doet bij klachten, hoeveel je beweegt en hoe je daarna weer begint met eten. De mate van begeleiding hangt dus af van het gevolgde protocol.

5 Day Fast

5 Day Fast is een vijfdaags fasting mimicking programma. Je volgt een aanpasbaar, energiebeperkt menu met specifieke voedingsmiddelen en hoeveelheden.

Het programma bevat een menu, een boodschappenlijst, een beweegadvies en alle supplementen in één pakket. 

5 Day Fast bouwt voort op onderzoek naar fasting mimicking diets, waaronder het werk van prof. Valter Longo. Onderzoek naar specifieke fasting mimicking diets heeft onder meer veranderingen in lichaamsgewicht en metabole en cardiometabole markers onderzocht (3,4). 

Ook 5 Day Fast is niet voor iedereen geschikt. Controleer vooraf de geschiktheidstest op de website en overleg bij ziekte of medicijngebruik met je arts.

Wat zegt onderzoek naar fasting mimicking diets over spieren?

Naast veranderingen in lichaamsgewicht is ook het mogelijke verlies van spiermassa een aandachtspunt bij meerdaags vasten. Onderzoek naar specifieke fasting mimicking diets heeft daarom ook spierkracht en spiervolume onderzocht.

In een gerandomiseerde studie met 24 fysiek actieve mannen werden na drie cycli van een fasting mimicking diet geen significante veranderingen in spierkracht of spiervolume gevonden (5).

Deze studie onderzocht een specifiek fasting mimicking protocol, niet het commerciële 5 Day Fast programma.

Waarom kiezen sommige mensen voor 5 Day Fast in plaats van watervasten?

Het praktische verschil zit vooral in de voorbereiding en dagelijkse uitvoering. Bij 5 Day Fast krijg je een menu, een boodschappenlijst en instructies voor vijf dagen. Daardoor hoef je de voedingskeuzes en hoeveelheden niet zelf uit te werken.

Dat kan praktisch zijn voor mensen die een vastenprogramma met een menu en instructies zoeken, zonder volledig te stoppen met eten. Of periodiek herhalen passend is, hangt af van de persoonlijke situatie en geschiktheid.

Conclusie: watervasten of een fasting mimicking aanpak?

Bij vijf dagen watervasten eet je niets en drink je alleen water. Het lichaamsgewicht kan dalen, maar die verandering bestaat niet alleen uit vetverlies. Ook glycogeen, vocht en darminhoud spelen een rol.

5 Day Fast volgt een andere aanpak: je blijft eten volgens een energiebeperkt menu, met een boodschappenlijst, supplementen en instructies voor vijf dagen.

De vergelijking gaat dus vooral over voedselinname en de manier waarop de aanpak is ingericht. 

Welke aanpak passend is, hangt af van je persoonlijke situatie en geschiktheid. Resultaten verschillen per persoon.